Τετάρτη, 18 Μαρτίου 2015

Ήθη και έθιμα για την πασχαλινη λαμπάδα ανά την Ελλάδα


Χαρακτηριστικό της σημασίας της λαμπάδας για τους χριστιανούς είναι, ότι σε διάφορα μέρη υπάρχουν έθιμα αποκλειστικά γι αυτήν. Ενδεικτικά αναφέρουμε μερικά από τον ελλαδικό χώρο.



Στα Γιαννιτσά, στη Δυτική Μάνη και σε άλλα μέρη της χώρας, την Παρασκευή του Πάσχα γιορτάζει η Ζωοδόχος Πηγή και οι πιστοί ανάβουν τις λαμπάδες τους τρεις φορές. Έπειτα τις αφήνουν στην εκκλησία ή τις βάζουν στα εικονίσματα του σπιτιού τους.




Στη Λιβαδειά, πάλι το έθιμο του «λάκκου», θέλει μετά την Ανάσταση και πριν καλά καλά ξημερώσει, οι πιστοί να ανάβουν φωτιά και ένας κάνοντας το σταυρό του, να βάζει φωτιά στο σωρό με τις λαμπάδες της Ανάστασης. Η φωτιά χρησιμοποιείται για να ψηθούν τα αρνιά, που τοποθετούνται στους «λάκκους».




Στα Άγραφα και συγκεκριμένα στη Βινία, όταν ο παπάς λέει το Χριστός Ανέστη, οι πιστοί καίνε το φανό. Τα παιδιά σχηματίζουνε με ξερόκλαδα πάνω στο βράχο (που βρίσκεται απέναντι από το Σουφλί) έναν σωρό και μετά το «Χριστός Ανέστη», τρέχουν με τη λαμπάδα στο χέρι και βάζουν φωτιά στο φανό.



Ένα ακόμη έθιμο των Αγράφων είναι το «φωτίκωμα». Οι νονοί «φωτικώνουν» τα βαφτιστήρια τους, δηλαδή δίνουν δώρα, τα οποία είναι μία λαμπάδα και μία κουλούρα. Αλλά και ο αρραβωνιαστικός οφείλει να στείλει στην αρραβωνιαστικιά του μία στολισμένη λαμπάδα, ώστε το βράδυ της Ανάστασης να ξεχωρίζει αυτή.



Στην Τήλο οι λαμπάδες ονομάζονται «λουππίες» και είναι φτιαγμένες από μία ειδική βαφική ρίζα, που μαζεύεται από νωρίς τη Μεγάλη Εβδομάδα. Πιο συγκεκριμένα, τα παιδιά αναπαριστούν την ανάσταση του Λαζάρου, βάζοντας ένα αγόρι κάτω από κλαδιά δέντρων, ενώ τα υπόλοιπα γύρω – γύρω τραγουδούν το τραγούδι του Λαζάρου.



Τέλος στην Ήπειρο, το παραδοσιακό «μαρτίτσι» που φορούν από την 1η Μαρτίου για να μην τους «πιάσει» ο Μάρτης και τους μαυρίσει, το καίνε με τη λαμπάδα, τη νύχτα της Ανάστασης στην εκκλησία.



Σε όλη την Ελλάδα η λαμπάδα έχει ξεχωριστή θέση την ημέρα της Ανάστασης. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, όλα τα φώτα της εκκλησίας σβήνουν και πέφτει παντού σκοτάδι. Ο ιερέας ψάλλει το «Δεύτε λάβετε φως», βγαίνει με τη λαμπάδα του αναμμένη μέσα από την Ωραία Πύλη και δίνει φως στους εκκλησιαζόμενους




Ένα από τα βασικότερα τελετουργικά στοιχεία της Ανάστασης είναι το αναστάσιμο Φως, με κορυφαία στιγμή την πρόσκληση του ιερέα «Δεύτε λάβετε Φως». Το Φως αυτό οι πιστοί το μεταφέρουν στα σπίτια τους. Σε κάποιες περιοχές μάλιστα θεωρούνταν καλοτυχία να μη σβήσει η λαμπάδα με το Άγιο Φως μέχρι να φτάσουν οι πιστοί στο σπίτι. Μπαίνοντας «σταυρώνουν» πρώτα το ανώφλι της εξώπορτας, ενώ παλαιότερα ανανέωναν και το φως του καντηλιού και μάλιστα προσπαθούσαν να το κρατήσουν αναμμένο όσο περισσότερες μέρες μπορούσαν χωρίς να σβήσει.

9 σχόλια:

  1. Μου αρέσει που εκτός από Άνοιξη, υπάρχει και μία υποψία καλοκαιριού στις λαμπάδες σου!!!
    Και οι πληροφορίες, όπως πάντα.... χρησιμότατες! (Να μαθαίνουμε και κάτι!)
    ΣΣΣΣΜΟΥΤΣ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. πολύ όμορφες λαμπάδες ...
    και εκτός από της όμορφες λαμπάδες,, μάθαμε
    και κάτι ..πολύ ενδιαφέρον ...Μπραβο σου !!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Πολύ χρησιμη αναρτηση! Σε ευχαριστουμε!
    Καλό ξημέρωμα
    Φιλια :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Πολύ όμορφες οι λαμπάδες σου!Μου άρεσε που έβαλες θέμα με τα έθιμα.Και μου αρέσει ο νονός να δίνει στολισμένη λαμπάδα στο βαφτιστήρι, όχι αυτές οι παιχνιδολαμπάδες που το κεράκι μένει σκέτο!!Φιλάκια!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Πολύ όμορφες οι λαμπάδες σου!! Φιλιά! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Πολύ σικάτες οι λαμπάδες σου, Τέτα!!!!
    Και πολύ ενδιαφέρουσες οι πληροφορίες για τα τοπικά έθιμα!
    Καλή Κυριακή!!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή